Cándido Duro Domínguez | “A novela naceu no traxecto en tren de Pontecesures a Vigo”.

O escritor de ‘Próxima Estación’ presentará a súa primeira novela mañá, coincidindo co Día do Libro, na Biblioteca de Cesures ás 20:00 horas.

Cándido Duro Domínguez coa súa novela ‘Próxima Estación’
Cándido Duro Domínguez coa súa novela ‘Próxima Estación’.

Cándido Duro Domínguez é de Pontecesures, onde presentará mañá, ás 20:00 horas na Biblioteca Municipal, a súa primeira novela: ‘Próxima Estación’. O escritor dá con esta obra un salto a un estilo totalmente novo, xa que ata o de agora só escribira poesía en galego, pero as súas viaxes en tren foron o seu mellor aliado para iniciar unha historia que agora pode chegar ao lector para afondar nas temáticas máis recorrentes que caracterizan a sociedade galega.

¿Como nace ‘Próxima Estación’?

É a miña primeira obra en castelán e a miña primeira novela tamén, aínda que está ambientada totalmente nesta terra, en Pontecesures, no traxecto do tren entre Pontecesures e Vigo Guixar. Aí transcorre todo o pensamento do protagonista, que vai rememorando a súa vida nese ir e vir do traballo, porque el traballa en Vigo, na Dirección Provincial do SEPE, pero vive en Pontecesures. Nesas viaxes vese interrompido pola xente que entra no tren ou que se senta ao seu lado, xente coa que conversa sobre política ou outros temas, e que o leva a divagar.

Todo o anterior que fixeches foi poesía en galego, por que agora este cambio á novela e por que en castelán?

Pois porque me presentei ao Premio Azorín en 2024, un premio internacional de narrativa de novela curta, aínda que toda a sensibilidade é en galego. Creo que fun demasiado ambicioso ao meterme en semellante “fregado”, pero mellor así porque retomei a novela e melloreina, e quedou un libro medianamente decente, creo eu. Iso si, o borrador escribino no tren hai cinco anos, pola época da pandemia, porque ao final esta é unha obra en parte autobiográfica que se me ocorreu para aproveitar o tempo de camiño ao traballo, no tren. Pode interpretarse como unha novela autobiográfica, pero tamén trata temas recorrentes da sociedade galega, como pode ser o concepto da emigración.

Menciónanse espazos recoñecidos de Pontecesures na obra? E que outros lugares se describen?

Si, na obra menciónanse espazos de Pontecesures como Porto, que é onde nacín, Porto de Abaixo, tamén Padrón, Campaña, as fábricas de aluminio, Madrid, por exemplo, e a Universidade Rey Juan Carlos.

Comentábasme tamén que vas a presentar tamén en Vilagarcía, pode ser?

En Vilagarcía vou estar no stand da Mesa das Verdes o Día do Libro, así que estarei pola mañá en Vilagarcía e pola tarde, ás oito, na Biblioteca de Pontecesures. O que si me gustaría destacar é que este libro nace grazas á colaboración desinteresada do gran ilustrador e maquetista Serxio Suárez Bandín, que xa colaborou comigo noutros libros no deseño e na maquetación. Tamén quería destacar o labor encomiable na corrección que fixo Fernando Salgado, corrixindo o libro e estilizando o texto, porque a realidade é que hai moito traballo detrás, máis ala da escritura.

Que esperas de ‘Próxima Estación’? Onde queres chegar?

O importante é que lle guste ao lector, iso é o fundamental. O máis importante é que enganche e que dea pé ao debate, e creo que, nese aspecto, as críticas que estou tendo son bastante positivas. 

Diario de Arousa

Cuarenta concellos se apuntan al proyecto de astroturismo de las Rías Baixas

En Pontecesures el punto de observación es el Mirador do Galiñeiro.

Puesta de sol desde la Torre de San Sadurniño, en Cambados

Puesta de sol desde la Torre de San Sadurniño, en Cambados

La Diputación crea una red de observación que irá más allá del eclipse solar del 2026. Habrá quedadas y se distribuirán gafas homologadas y material informativo

El programa Baixo o Ceo das Rías Baixas lanzado por la Diputación de Pontevedra es una de las grandes apuestas turísticas para el 2026. El proyecto nace con la intención de transformar la observación astronómica en un producto turístico estable y de largo recorrido, aprovechando la creciente demanda de experiencias vinculadas al cielo nocturno y la coincidencia, a partir del mes de agosto, de una cadena de eclipses (sobre todo el solar del día 12) que serán visibles desde la provincia.

El programa se articula a través de una amplia red de puntos de observación repartidos por todo el territorio. Hasta el momento, 40 ayuntamientos han confirmado su participación, proponiendo todo tipo de localizaciones. Abarcan desde miradores naturales hasta playas, pasando por castros, montes y espacios patrimoniales. Entre ellos figuran enclaves espectaculares y elementos singulares.

Las localizaciones son las siguientes:

  • Oia: Miradoiro da Pedreira
  • Tomiño: Miradoiro do Alto da Pedrada
  • Pontecesures: Miradoiro do Galiñeiro
  • Valga: Contorna das lagoas Mina Mercedes e Porto Piñeiro
  • Mondariz: Coto do Santo, Chan das Laceiras
  • As Neves: Cume do Monte Sanomedio
  • Ponteareas: Castro de Troña
  • Salvaterra de Miño: Fortaleza de Salvaterra de Miño
  • Lalín: Altar do Sol
  • Silleda: Castro de Troiriz
  • Bueu: Praia de Banda do Río
  • Cangas de Morrazo: Caracola ? Donón
  • Marín: Miradoiro de Mogor
  • Arbo: Miradoiro de San Fins
  • Covelo: Capela da Xestosa
  • Poio: Casa forestal do Castro ? Área recreativa do Castro
  • Ponte Caldelas: Campo de fútbol de Caritel
  • Vilaboa: Miradoiro das Salinas
  • A Illa de Arousa: Punta Cabalo e praia de Area da Secada
  • Sanxenxo: Praia de Pragueira
  • Baiona: Paseo Pinzón e Paseo Monteboi
  • Gondomar: Monte do Galiñeiro
  • Mos: Castro de Herville
  • Nigrán: Miradoiro de Camos
  • O Porriño: Monte Faro (provisional)
  • Salceda de Caselas: Parque recreativo forestal Espicho do Faro
  • Soutomaior: Peirao de Arcade
  • Catoira: Alameda do Peirao
  • Meis: Miradoiro de Castrove e miradoiro de San Martiño
  • Vilanova de Arousa: Miradoiro de Monte Lobeira (provisional)
  • Cerdedo Cotobade: As Pozas (Carballedo)
  • Barro: Monte da Chan (Agudelo)
  • Tui: Praia de Areeiros
  • Ribadumia: Monte do Castro
  • A Estrada: Alto de San Sebastián

Otros tres municipios (Forcarei, A Guarda y Rodeiro) ya han manifestado su interés por participar y están ultimando sus propuestas.

Una vez definida la red, la Diputación organizará quedadas astronómicas abiertas al público, concebidas como experiencias divulgativas, accesibles y aptas para todos los públicos. La institución distribuirá además kits de observación —con gafas homologadas y material informativo— a través de la red Info Rías Baixas, y pondrá en marcha una campaña de promoción conjunta para dar visibilidad al programa tanto dentro como fuera de Galicia

La formación será otro de los pilares de la iniciativa. En abril se celebrarán dos jornadas específicas: una dirigida al sector turístico y otra al personal técnico municipal. El objetivo es dotar a empresas, oficinas de turismo y ayuntamientos de criterios comunes, información rigurosa y pautas de actuación ante eventos de gran afluencia, garantizando así la seguridad y una gestión ordenada de los visitantes. Estas sesiones se desarrollarán en colaboración con la Fundación CEO de la Universidade de Vigo.

Paralelamente, Turismo Rías Baixas está elaborando dípticos informativos destinados a alojamientos y visitantes, con recomendaciones claras sobre cómo disfrutar del astroturismo de forma segura y responsable. La Diputación trabaja también en la certificación de los castillos de Soutomaior y Sobroso como Centros Culturales Starlight, una distinción que reforzará su valor como espacios idóneos para la observación astronómica. Ambos acogerán actividades especiales con motivo del eclipse del 12 de agosto.

Baixo o Ceo das Rías Baixas busca posicionar a la provincia como un destino de referencia en astroturismo y poner en valor la calidad de su cielo nocturno, reforzando al mismo tiempo la colaboración con los ayuntamientos y diversificando la oferta turística del territorio.

La Voz de Galicia

El próximo sábado “Festa Ochentera” en Porto.

Pontecesures se prepara para viajar en el tiempo el próximo sábado 14 de Marzo. El Barrio do Souto de Porto se convertirá en el epicentro de la nostalgia con la celebración de una Festa Ochentera, un evento diseñado para los amantes de la década dorada.
La noche promete ritmo ininterrumpido con La Duendeneta, encargada de poner la banda sonora al evento. La música comenzará a sonar a partir de las 23:00 h, rescatando los mejores éxitos que marcaron a toda una generación.

Fernando Cabeza: «Pontecesures era Cesures, pero había moita confusión coa Cesuras da Coruña»

O nome do concello xurdíu no momento da independencia de Valga explica o autor de «Toponimia de Padrón e Pontecesures»

Fernando Cabeza non quería facer a mili, pero non lle quedou outra: naqueles tempos era algo obrigado. Durante a súa estadía nos cuarteis, buscou un refuxio mental, a forma de «fuxir de alí sen atravesar os muros». E foi así como descubriu o mundo da toponimia. «Agora a xente está, por así dicilo, un tanto embrutecida. Pero na toponimia está todo concentrado: a historia, a lingua, o pasado…», comenta un home que ten escrito numerosos libros sobre os nomes que se lle dá aos territorios. O primeiro saliu ao prelo a comezos dos anos noventa do século pasado. O último acaba de publicarse; é unha obra sobre Pontecesures e Padrón.

—Por que se fixou nestas vilas?

—Eu son un home moi sentimental. Meu pai era profesor de instituto e vivimos en moitos sitios, así que teño vínculos con moitas localidades galegas. Nacín na Estrada, vivín en Ribeira, casei en Carballo… E meu pai era de Pontecesures, con moita familia en Padrón, de aí que agora lle adicase este libro a estas localidades.

—Gústalle indagar na orixe dos nomes. Por que Pontecesures se chama así?

—Todos os topónimos son, orixinariamente, transparentes, porque se formaron con palabras que usaba a xente. Pero moitos se foron facendo opacos co paso do tempo. Eu o topónimo de Pontecesures xa o estudara nos anos noventa. Hai varias explicacións sobre a súa orixe que estaban moi estendidas pero que son erróneas. Unha dicía que viña de «Ponte do César»; outros, que viña de que na ponte se facían censos dalgún tipo.

—E logo, de onde ven o de Pontecesures?

—Cesures é un topónimo que describe o lugar, a forma do chan. Neste caso, fala dun corte, dunha cesura no terreo que é ben visible se entras na vila pola ponte. Iso polo que corresponde a Cesures. Pontecesures é, digamos, un invento do ano 1925, cando a burguesía que reside na vila impulsa a independencia de Valga. Ata entón, chamábase Ponte Cesures a parte de Padrón que está do outro lado da ponte, o que hoxe se chama xustamente así, A Ponte.

—E por que se produciu ese cambio?

—Parece ser que unha das razóns e porque, daquela, chegaban moitas cartas á vila que tiñan como destino a Cesuras da Coruña. E probablemente pasase o mesmo ao revés. Cambiarlle o nome era unha cuestión de utilidade. Naqueles tempos tamén se cambiou o nome da parroquia de San Xulián de Requeixo, que pasou a ser San Xulián de Pontecesures, pero penso que ese cambio vaise reverter no próximo Nomenclator que está a preparar a Xunta para devolvelo ás súas orixes. San Xulián de Requeixo é a aldea na que naceu a vila, e de feito Requeixo é un nome que fai referencia á «cortadura» da que falabamos antes.

—E que quere dicir?

—Requeixo é o territorio que remata unha chaira. En realidade, no territorio de Pontecesures, desa cortadura no terreo, temos topónimos que o van explicando. É dicir, na parte máis alta da vila está O Castro, logo está Infesta —que ven sendo un lugar alto— e abaixo, Requeixo. Os nomes fan o percorrido completo da cesura.

—E no mapa de Pontecesures hai algún outro nome que lle teña chamado a atención?

—O de Porto, que primeiro foi Monte de Porto e despois Porto de Arriba e Porto de Abaixo. Nos anos sesenta do século pasado, descubríronse trabes de madeira que en teoría formaban parte do peirao vello. O Porto debía de ser o porto exterior —o interior estaba en Padrón—, e ao seu redor creouse unha aldea na que, arredor do ano 1.700 había máis mariñeiros que o de Ribeira.

La Voz de Galicia

AS COMPARSAS “NICRADANCE” DE NEGREIRA E “ULLA EN ROSA” DE PONTECESURES GAÑARON O CONCURSO DE ENTROIDO.

AS COMPARSAS “NICRADANCE” DE NEGREIRA E “ULLA EN ROSA” DE PONTECESURES GAÑARON O CONCURSO DE ENTROIDO

Na categoría grupos os gañadores foron “O resurxir dos Picapedra” e “Os de Jris”

O desfile contou con máis de trinta inscricións e repartiu 2.850 euros

Nicradance26

O Desfile de Entroido que se celebrou onte á tarde nas inmediacións do Auditorio Municipal reuniu a máis de trinta participantes, entre disfraces individuais, parellas, grupos e comparsas. Ademais das inscrición locais, houbo tamén unha importante presenza de concursantes chegados doutras localidades, con procedencias moi diversas: Pontecesures, Padrón, Rois, Santiago, Negreira, A Pobra do Caramiñal, Redondela, Pontevedra, Vilagarcía ou Ordes.

O certame, que constaba de vinte premios valorados en 2.850 euros, tivo como xurado a representantes das ANPAs do IES de Valga, do colexio Xesús Ferro Couselo e do CRA de Valga, da asociación cultural Musival; e da Escola Municipal de Teatro, aos que acompañou o concelleiro de Cultura, Pedro Calvo.

Os participantes desfilaron por Ferreirós, cun pequeno percorrido que pasou por diante do Auditorio. Alí se atopaba o xurado e foi o lugar no que representaron os seus bailes e exhibicións. Despois, mentres os xuíces deliberaban, actuaron Pakokas e Laura Romero, co espectáculo “Ecoralia canta, conta e debuxa”.

O galardón á mellor comparsa de adultos foi para “Nicradance – Esta cara te suena”, de Negreira; e o mellor grupo foi “O resuxir dos Picapedra”, de Valga. En categoría infantil, a comparsa máis valorada polo xurado foi “Ulla en rosa”, de Pontecesures; e en grupos gañaron “Os de Jris”, de Rois. Outro dos galardóns principais foi o mellor disfrace de Valga, que recaeu en “A tribu do confetti”.

Esta é a lista completa de gañadores:

INFANTIL INDIVIDUAL:

1º premio (50 euros): A Madama de Valga

2º premio (40 euros): Gardiá do dragón, de A Pobra do Caramiñal

3º premio (30 euros): Cubo de Rubik, da Escravitude (Padrón)

4º premio (20 euros): Peliqueiro valgués, de Valga.

PARELLAS INFANTÍS:

1º premio (70 euros): As vellas da aldea, de Rois

2º premio (40 euros): Bud Bunny e Donald Trump, de Valga

GRUPOS INFANTÍS

1º premio (100 euros): Os de Jris, de Rois

2º premio (50 euros): O bosque animado, de Valga

COMPARSAS INFANTÍS:

1º premio (200 euros): Ulla en rosa, de Pontecesures

2º premio (100 euros): El buen vinito, de Valga

ADULTO INDIVIDUAL:

1º premio (80 euros): Vamos de pesca, de Laraño (Santiago)

2º premio (40 euros): Mosca cojonera, de Valga

PARELLAS ADULTOS:

1º premio (120 euros): Os vacunantes, de Chapela

2º premio (60 euros): Costureiriños de Entroido, de Santiago

GRUPOS ADULTOS:

1º premio (200 euros): O resurxir dos Picapedra, de Valga

2º premio (100 euros): Fantasía azul, de Rois e arredores

COMPARSAS ADULTOS:

1º premio (800 euros): Nicradance – Esta cara te suena, de Negreira

2º premio (500 euros): Viaxando polo mundo, de Laraño (Santiago)

3º premio (150 euros): Pericas de Porto, de Pontecesures

MELLOR DISFRACE DE VALGA:

Premio único (100 euros): A tribu do confetti

Picapedra26
FantasíaAzul26

Concello de Valga

Un convenio entre la propiedad y el Concello de Pontecesures abre la puerta al renacer de la Cerámica Celta.

Las viejas instalaciones de Cerámica Celta en Porto.

La vieja fábrica, sujeta a una concesión, revierte a manos municipales; la familia de Ramón Diéguez mantiene los derechos sobre los moldes, la producción y la marca

Hay tesoros ocultos a plena vista. Joyas cubiertas por una capa de polvo y de olvido que esperan la llegada de una mano capaz de devolverles su deslumbrante naturaleza. Para hacerlo no vale cualquiera: la restauración debe ejecutarse a través de una mezcla bien equilibrada de respeto, amor, conocimientos y medios. No es fácil hacer coincidir todos esos elementos. Pero en Pontecesures ha ocurrido: el Concello y los herederos de Ramón Diéguez han puesto la dosis justa de todos ellos y han firmado un convenio que permitirá recolocar la memoria de la Cerámica Celta en el lugar de honor que ocupa en la historia del arte y la cultura en Galicia. La pasada semana se firmó el acuerdo que permitirá saldar una vieja deuda con el que fue, sin duda, uno de los proyectos más vanguardistas e ilusionantes desplegados en nuestra tierra hace un siglo.

El convenio firmado por los herederos de Ramón Diéguez y el Concello de Pontecesures hace revertir en la Administración local los terrenos y las instalaciones de la vieja fábrica en Porto. Llevaban en manos de la familia desde tiempos de Primo de Rivera, cuando el infatigable empresario cesureño obtuvo una concesión de carácter indefinido para desplegar en ese punto su actividad industrial: fabricaba la mítica piedra Pote, que no faltaba en ninguna casa del país puesto que con ella se limpiaban las cocinas económicas. A esa actividad primigenia se sumaría, años después, la producción de una cerámica cargada de simbolismo.

El interior del recinto está lleno de recuerdos de su luminoso pasado industrial y cultural.

El interior del recinto está lleno de recuerdos de su luminoso pasado industrial y cultural. MARTINA MISER

Ocurrió a mediados de los años veinte. Por aquel entonces Pontecesures era un centro económico y social de primer orden. Bien comunicada gracias a su puerto —el río era una de las autopistas de la época—, a la carretera y al ferrocarril, en esta localidad se produjo un estallido cultural y social digno de estudio. «Pontecesures daquela tiña unha burguesía industrial, con capacidade financeira pero cunhas enormes inquietudes culturais», comenta la alcaldesa Maite Tocino (BNG). Una burguesía que no tenía problemas en «invertir unha parte dos seus beneficios en proxectos culturais».

Ramón Diéguez formaba parte de ese grupo, que solía reunirse en Casa Castaño para cocinar todo tipo de ideas y proyectos. En aquella tertulia estaba también Eugenio Escuredo, un emprendedor infatigable que en 1925 decidió que, además de fabricar ladrillos, debía dar salida a sus inquietudes artísticas y puso en marcha una cerámica. Cuando poco después Escuredo decidió abandonar ese proyecto, Diéguez lo tomó en sus manso, alimentando una iniciativa que brilló y atrajo a Pontecesures a las grandes figuras del mundo de la cultura gallega de la época. Pero entonces estalló la Guerra Civil, y tras ella llegó esa «longa noite de pedra» que fue la dictadura. Ramón Diéguez pudo haberse exiliado, «pero muchas familias dependían de sus fábricas», cuentan sus nietos. Así que se quedó en Pontecesures y siguió trabajandoEl régimen no le perdonó nunca ni sus ideas ni sus amistades. En ese contexto opresivo y asfixiante, la Cerámica Celta tuvo que reorientarse hacia una producción menos simbólica y sobrevivir a base de piezas diseñadas para el uso cotidiano. Pero resistió cuando resistir estaba mal visto.

Los nietos de Ramón Diéguez recuerdan a su abuelo en la fábrica de Porto. Recuerdan pasar tardes con él y regresar a casa, para desesperación de quienes allí los esperaban, cubiertos por una buena capa de barro de los pies a la cabeza. Cuando eran pequeños no eran conscientes de la silenciosa guerra que se libraba alrededor de la fábrica familiar. Iban a descubrirlo años después, cuando les llegó la hora de hacerse cargo de un negocio que no era un negocio: era un legado, una valiosa herencia. Durante décadas, los herederos de Diéguez han enfrentado todo tipo de obstáculos para intentar reflotar el proyecto de su abuelo. Por el camino se han encontrado de todo: políticos insensibles, imitadores de mala calidad, reclamaciones judiciales absurdas… Han hecho frente a todo ello porque la Cerámica Celta es importante. «Una batalla así no se da por la piedra Pote», dicen.

La alcaldesa, Maite Tocino, firmando junto a los herederos de Ramón Diéguez el convenio.

La alcaldesa, Maite Tocino, firmando junto a los herederos de Ramón Diéguez el convenio.

Ahora han encontrado un aliado, el Concello de Pontecesures, que gracias a los fondos europeos conseguidos a través de geodestino Mar de Santiago tiene capacidad para empezar a hacer realidad un proyecto de puesta en valor de ese patrimonio cultural tremendo que espera en Porto. El hecho de que tanto la familia como la alcaldesa compartiesen un vivo interés por llegar a acuerdos simplificó mucho las cosas. «Eu quero agradecer a xenerosidade da familia, que fai esta cesión dos terreos de forma gratuíta e altruísta», señala la regidora cesureña, Maite Tocino. La familia, por su parte, agradece el respeto y el cariño con el que han sido atendidos en todo momento: puede parecer poca cosa, dicen, pero durante años lo que han encontrado demasiadas veces en las administraciones han sido muros de incomprensión o de indiferencia.

La familia renuncia a la fábrica y los terrenos sobre los que esta se asienta, pero mantiene sus derechos sobre los moldes, la producción, la marca y la comercialización de las piezas de la Cerámica Celta. «Nosotros ya no podemos seguir tirando de esto, pero tal vez en el futuro alguien de la familia quiera intentarlo y nosotros no queremos cerrarle esa puerta», señalan los firmantes del convenio.

Reconocen que el acuerdo alcanzado con el Concello de Pontecesures es «una salida muy buena para un proyecto que nosotros, por edad, no podemos seguir sosteniendo. La propuesta que nos hicieron nos encantó a todos, porque permitirá que se conozca, que se sepa lo que pasó en Pontecesures hace cien años, el papel que tuvo nuestro abuelo… Y que ese espacio vaya a seguir estando ligado a la cultura y que se abra a la gente es una solución fantástica» comentaban en el momento de estampar sus firmas en el convenio.

A partir de ahora, la recuperación de la fábrica, de la historia y de la memoria entrará en una nueva fase: dejará el terreno de los sueños y comenzará a adentrarse en el de las realidades. Ya iba siendo hora. Partiendo de la base de que las instalaciones de la Cerámica Celta deberán tener un uso público y vinculado a la cultura, el Concello de Pontecesures encargará la redacción de un plan director que establezca qué es lo que se va a hacer. Sobre la mesa hay muchas ideas: zonas de exposición, salas polivalentes, quizás talleres de cerámica, un espacio para conciertos… Las posibilidades son muchas y la intención es que el plan director, que se abordará con fondos de Mar de Santiago, se encargará de ordenarlas y darles forma. A partir de ahí, el Concello se pondrá a trabajar para ir cumpliendo poco a poco las metas marcadas en dicho documento, pudiendo aprovechar con eficacia las líneas de ayuda que vayan surgiendo en los distintos ámbitos.

Hay algunas actuaciones que son prioritarias, como la construcción de un perímetro de seguridad y el cierre de las bocas de los hornos. A partir de ahí, el resto está por escribir. Lo que está claro es que, cuando se termine de ejecutar el plan director, las instalaciones de Porto, ahora desgastadas y paralizadas, deberán haberse transformado en un espacio para la memoria, pero también para la vida. Un área cultural y patrimonial en la que, propios y extraños, puedan descubrir uno de los episodios más brillantes de la historia de Pontecesures y, probablemente de toda Galicia.

La Voz de Galicia