Mar de Santiago, la opción para recuperar la nave de Cerámica Celta.

Con Catoira y Pontecesures despejando las dudas que tenían sobre el proyecto, Mar de Santiago mantuvo esta semana un encuentro de trabajo para perfilar cuales van a ser los principales objetivos que se fijarán la asociación de los cuatro municipios y el geodestino con la firma del convenio con la Xunta a partir del próximo año, un convenio que va a poder poner en marcha una serie de iniciativas que pueden ampliar el atractivo turístico de los cuatro municipios que lo componen. De hecho, ya se han aprobado varias partidas de fondos europeos para sacar adelante proyectos como el de Porto Piñeiro en Valga.

Maite Tocino, alcaldesa de Pontecesures, señalaba ayer que “desde que tuvimos la primera reunión, dejamos claro que seguiríamos en Mar de Santiago siempre que los proyectos de este municipio pudiesen salir adelante y tener un entorno beneficioso para nuestros vecinos”. Es cierto que cuando fue esa primera reunión ya estaba el programa establecido, un programa que no les convencía, motivo por el cual “hemos presentado una propuesta más adecuada, cuyo centro pasa por la recuperación de la nave dela Cerámica Celta y todo su entorno”. Esta empresa posee un valor inmaterial para el municipio. Fundada por Ramón Diéguez en los años 20 del pasado siglo, toda la zona posee un valor histórico importante, conservándose todavía el horno y parte de la maquinaria. Además, se encuentra muy próxima al río Ulla, lo que le aporta un importante valor natural. “Aunque tenemos que perfilar el proyecto, la idea es trasladar a la gente la importancia que tuvo esta fábrica, que llegó a ser una de las cerámicas más importantes de Europa”, explica Tocino, antes de asegurar que “entregamos una memoria técnica que está siendo estudiada en Mar de Santiago para ver como se puede encajar en el reparto de los fondos”

Faro de Vigo

Pontecesures reivindica la Cerámica Celta, el proyecto cultural en el que participaron Asorey, Castelao y Maside.

El Concello aspira a que Mar de Santiago ayude a poner en marcha el plan para recuperar la memoria de una empresa que hace cien años situó a la localidad en la vanguardia artística de Galicia

La Voz de Galicia


¿Quién era Ramón Diéguez Carlés?.

Ramón Diéguez Carlés nació y murió en Pontecesures, estuvo casado con María de la Paz Sierra Ramos y fue padre de José y Jorge Diéguez Sierra. Estudió Química y Farmacia en la Universidad de Santiago y trabajó en Madrid en el laboratorio del santiagués José Casares Gil, considerado uno de los más importantes farmacéuticos de España y precursor de la química en el país.

Así lo detallan en “obaixoulla.gal”, donde añaden que fue propietario y director de la Cerámica Celta de Pontecesures desde 1926, cunado fusionó La Calera con Cerámica Artística Gallega.

Pero eso no es todo. Desde la asociación cultural Os Penoucos hacen constar que durante la República fue nombrado alcalde de Pontecesures, permaneciendo en el cargo desde el 25 de abril hasta el 5 de junio de 1931.

Falleció en septiembre de 1968 y pasó a formar parte de la historia de Pontecesures tanto por los motivos expuestos como por haber sido durante el franquismo, presidente de la S.D. Ulla.

Estas son solo algunas de las reflexiones que “obaixoulla.gal” expone al aludir a este empresario que se crió en una familia de pequeños comerciantes.

Faro de Vigo

Llerena Ferro, o artista ao que choran as sereas do río.

Pintor, escultor, ceramista, muralista e decorador traballou Cerámica Celta e en Cerámicas do Castro

Deixounos en Sada o grande xenio das artes e mestre de artistas —pintor, escultor, ceramista, muralista, decorador— o cesureño Jose Victoriano Llerena Ferro (Pepe Llerena) aos 95 anos de idade. Naceu o mesmo día que Rosalía, pero 91 anos despois, en 1928, fillo de Segundo Llerena Braña (irmán do meu bisavó) e Carmen Ferro. De meniño tivo que ser internado no sanatorio de tuberculosos da Lanzada, onde puido recuperarse de tan mortífera enfermidade, despois duns 5 anos de estancia. Alí foi onde descubriu a súa vena artística, despois de ver a unha enferma facer uns debuxos, empezou a dárselle por debuxar e espertoulle a que sería a súa desbordante imaxinación (cousa xenética de sempre na familia Llerena).

Saíu do sanatorio con 11 anos, sen saber ler nin escribir, pero logo cando vai á escola pronto ponse ao día. Xa moi mozo as súas ansias artísticas terán cabida comezando a traballar no seu pobo, na famosa Cerámica Celta que rexentaba Ramón Diéguez. Alí moldeaba figuras e as decoraba. Con 16 anos vai a estudar a Santiago na Escola de Artes e Oficios, mentres o compaxina dando clases particulares de debuxo, e xa daquela xa daba conta das súas andanzas artísticas o seu veciño Raimundo García, Borobó, no xornal La Noche.

Llerena Ferro, primero por la izquierda, con compañeros de Cerámicas do Castro

Llerena Ferro, primero por la izquierda, con compañeros de Cerámicas do Castro 

Nos 50 vai traballar para a nova fábrica de cerámica artística do Castro (Sada), onde se converterá nun estreito colaborador de Isaac Díaz Pardo e sendo durante 40 anos o xefe decorador da empresa. Vivirá entre Sada e A Coruña. Nesta cidade será mestre de cerámica na Escola de Artes e Oficios, e fará moitos murais para as entradas de edificios de luxo. En 1970 pasará unha estancia en Ecuador, contratado pola ONU, para ensinar técnicas ceramistas. Ademais da cerámica e murais, e autor de moitas pinturas, de estilo abstracto, coa que se presentará a prestixiosos certames, sendo recoñecido e galardoado en varios deles. Era unha persoa dun carácter moi alegre.

Na vila natal deixou pegada coma escultor do escudo de Pontecesures, que está na casa do Concello e doou a preciosa serea que luce na piscina municipal (1989). Tamén soaravos a moitos a portada do libro Los últimos cien años de Cesures, que escribiu Jose Piñeiro Ares, pois a pintura do pino manso que alí aparece e tamén da súa autoría. Llerena soubo tamén transmitirlle a súa paixón pola arte aos seus fillos e incluso un deles, Antón Xosé Llerena López, é doutor en Belas Artes. Esa sensibilidade e carácter especial os seus fillos déixana con este agarimoso e sentido recordo na súa necrolóxica: «Foi un pai e marido exemplar e un home realizado e feliz polo que lle deu a súa vida centenaria, aquela que perdeu sen querer perdela, e que lle quereríamos alongar. Hoxe lle choran pola ría de Sada e polas ribeiras do Ulla, chórano as sereas do río e as mulleres todas que pintou e aquelas que abeirou, como tamén lle choramos, desconsolados, os familiares e amigos, mentres o gran Llerena, o noso mestre creativo, vai camiño de Santiago, soíño, na súa postremeira peregrinación».

Daniel Seijas

La Voz de Galicia

Morreu Pepe Llerena.

O Señor Don José Victoriano Llerena Ferro
(Pintor e muralista cesureño, mestre de artistas, ceramista da Celta, e xefe decorador do Castro de Samoedo por máis de 40 anos.)
“Foi un pai e marido exemplar e un home realizado e feliz polo que lle deu a súa vida centenaria, aquela que perdeu sen querer perdela, e que lle quereríamos alongar. Hoxe lle choran pola ría de Sada e polas ribeiras do Ulla, chórano as sereas do río e as mulleres todas que pintou e aquelas que abeirou, como tamén lle choramos, desconsolados, os familiares e amigos, mentres o gran Llerena, o noso mestre creativo, vai camiño de Santiago, soíño, na súa postremeira peregrinación”
Finou o día de onte, aos 95 anos de idade, despois de recibir os Santos Sacramentos.
D. E. P.
A súa esposa, Enriqueta López Abruñedo; fillos, María Isabel, Antón Xosé, Cristina e Enrique; fillos políticos, Alfonso Vázquez e Esther Roca; netos, Sabela, Sandra, Javier, Candela e Selene; sobriños, curmáns y demais familia.
Pregan unha oración polo eterno descanso da súa ánima. Misa de ánima: hoxe venres, día 17, ás ONCE E MEDIA da mañá, na capela do tanatorio. Funeral: hoxe, ás CINCO da tarde, na igrexa parroquial de Sada D’Arriba. Enterro: a continuación, no cemiterio municipal de Sada. A saída do fogar funerario efectuarase ás CINCO MENOS DEZ da tarde.
Tanatorio Apóstol; fogar funerario, nº 2 – Lugar. Tarabelo, 58 Sada (A Coruña).
Sada, 17 de marzo de 2.023 www.funerariaapostol.es (981.621.992)

Deixounos onte en Sada o grande xenio das artes e mestre de artistas – pintor, escultor, ceramista, muralista,decorador – o cesureño Jose Victoriano Llerena Ferro (Pepe LLerena) ós 95 anos de idade. Naceu o mesmo día que Rosalia, pero 91 anos despois, en 1928, fillo de Segundo Llerena Braña (irmán do meu bisavó) e Carmen Ferro. De meniño tivo que ser internado no sanatorio de tuberculosos da Lanzada, onde puido recuperarse de tan mortifera enfermidade, despois duns 5 anos de estancia. Alí foi onde descubriu a súa vena artistica, despois de ver a unha enferma facer uns debuxos, empezou a darselle por debuxar e espertoulle a que sería a sua debordante imaxinación (cousa xenetica de sempre na familia LLerena). Saiu do sanatorio con 11 anos, sen saber ler nin escribir, pero logo cando vai á escola pronto ponse ó día. Xa moi mozo a súas ansias artisticas terán cabida comezando a traballar no seu pobo, na famosa Cerámica Celta que rexentaba Ramón Diéguez. Ali moldeaba figuras e as decoraba. Con 16 anos vai a estudar a Santiago na Escola de Artes e Oficios,mentras o compaxina dando clases particulares de debuxo, e xa daquela xa daba conta das súas andanzas artisticas o seu veciño Raimundo García “Borobó” no xornal “La Noche”. Nos 50 vai traballar para a nova fábrica de cerámica artistica do Castro (Sada), onde se convertirá nun estreito colaborador de Isaac Díaz Pardo e sendo durante 40 anos o Xefe Decorador da empresa. Vivirá entre Sada e A Coruña. Nesta cidade será mestre de cerámica na escola de Artes e Oficios, e fará moitos murais para as entradas de edificios de luxo. En 1970 pasará unha estancia en Ecuador, contratado pola ONU, para ensinar técnicas ceramistas. Ademais da cerámica e murais, e autor de moitas pinturas, de estilo abstracto, coa que se presentará a prestixiosos certames e sendo recoñecido e galardonado en varios deles. Era unha persoa dun caracter moi alegre. Na vila natal deixou pegada coma escultor do escudo de Pontecesures, que está na casa do concello e donou a preciosa serea que luce na piscina municipal (1989). Tamén sonaravos a moitos a portada do libro “Los últimos cien años de Cesures”,que escribiu Jose Piñeiro Ares, pois a pintura do Pino Manso que alí aparece e tamén da súa autoria. Pepe Llerena soubo tamén transmitirlle o súa paixón pola arte ós seus fillos e incluso un deles, Antón Xosé Llerena López, é doutor en Belas Artes. Esa sensibilidade e caracter especial os seus fillos deixana con este agarimoso e sentido recordo na súa esquela : “Foi un pai e marido exemplar e un home realizado e feliz polo que lle deu a súa vida centenaria, aquela que perdeu sen querer perdela, e que lle quereríamos alongar. Hoxe lle choran pola ría de Sada e polas ribeiras do Ulla, chórano as sereas do río e as mulleres todas que pintou e aquelas que abeirou, como tamén lle choramos, desconsolados, os familiares e amigos, mentres o gran Llerena, o noso mestre creativo, vai camiño de Santiago, soíño, na súapostremeira peregrinación”.O seu cadaver está no Tanatorio Apostol (Tarabelo-Sada) e este venres será as 17 h, será o seu funeral na igrexa parroquial de Sada de Arriba.Descanse en Paz Pepe LLerena.

Daniel Seijas Llerena

Los viejos hornos en los que se cocinó a orillas del Ulla toda una industria.

Los viejos hornos en los que se cocinó a orillas del Ulla toda una industria

Valga ha recuperado dos telleiras en las que se elaboraban tejas y ladrillos y que fueron el germen de empresas ya desaparecidas, como Novo y Sierra

Siempre estuvieron ahí, pero hasta hace unos meses poca gente era capaz de verlas. Las telleiras de Roeiro y Padín, en Valga, habían sido devoradas por la maleza, el tiempo y el olvido. Rodeadas de zarzas y helechos, sus estructuras de piedra mostraron toda la resistencia que pudieron a ser digeridas. Afortunadamente, el Concello de Valga decidió rescatarlas antes de que fuese demasiado tarde. Hace unos meses, las dos estructuras —que el pasado año aún figuraban en la Lista Roja del patrimonio español que elabora Hispania Nostra— fueron recuperadas y ahora alimentan las cábalas de quienes las ven desde el río y desconocen su origen.

Estas telleiras son buenos ejemplos del patrimonio industrial que tanto abunda en Valga, localidad que lleva años poniendo en valor las huellas que las viejas factorías han dejado en su superficie. En este caso, hablamos de dos estructuras vinculadas a la producción de cerámica que se encontraban muy deterioradas. El Concello ha procedido a retirar la maleza que las rodeaba, a despejar el camino de acceso, y a la limpieza en seco de las estructuras que siguen en pie, delimitando la zona con una barandilla de madera. El objetivo, al fin y al cabo, es «frear o deterioro das edificacións e darlle a importancia cultural, patrimonial, histórica e ambiental que teñen, polo que tamén se colocaron sendos paneis explicativos sobre as características e historia das dúas telleiras».

Los trabajos realizados han permitido dejar al descubierto las estructuras de las edificaciones principales, donde se procedía a cocer los productos cerámicos que allí se elaboraban, fundamentalmente tejas y ladrillos. La de Roeiro, tiene una forma circular poco frecuente, lo que la convierte, según el Concello de Valga, «nunha das máis singulares de cantas existiron na contorna do Ulla». Según explican desde el consistorio valgués, «esta característica distintiva fai pensar que quizais a súa orixe se remonte á época romana, sendo inicialmente un forno de fundición de metais adaptado logo como telleira». Su historia se apagó en 1945. Poco tiempo antes, en 1942, se había construido la telleira de Padín, cuyo horno no se apagaría hasta el año 1960. Las dos son un vestigio de una importante actividad que en el Ulla tuvo su momento de apogeo en la segunda mitad del siglo XIX. Poco después, a comienzos del XX, comenzó su declive: había llegado el momento de otro tipo de factorías, como Novo y Sierra, que se fundó en el año 1921 y cuya explotación también dejó huellas en el territorio: las explotaciones de arcilla de Mina Mercedes y Porto, y una red de vagonetas aéreas hasta el río. En la recuperación de todo ello también trabaja el Concello de Valga. La tradición de la zona también se rastrea, en su vertiente artesanal en los louceiros de Bamio, en la industrial, en la Cedonosa de Catoira, y en su faceta más artística en la Cerámica Celta de Pontecesures.

Pero antes de que llegasen factorías como Novo y Sierra, el trabajo se realizaba en hornos rudimentarios como los que ahora han quedado al descubierto junto al río, y en los que se distingue claramente la zona destinada a leñera, un terreno en pendiente en el que se guardaba la leña y desde el que se introducía en la boca del horno. Además de este, se conservan también restos de las edificaciones secundarias dedicadas al descanso de los trabajadores y son visibles algunos tramos de los canales que permitían el atraque de las embarcaciones que se encargaban del traslado de barro, primero, y teja después.

La Voz de Galicia