Luis López destaca os 4,5M€ mobilizados pola Deputación nos sete concellos da comarca de Caldas para executar obras que “levaban anos agardando a súa oportunidade”.

O presidente provincial resume nun encontro en Moraña diante de alcaldes dos sete concellos desta comarca os proxectos que está a financiar a Deputación a través do primeiro Plan Extra, do que se benefician os 59 concellos de menos de 50.000 habitantes

 Balance do Plan Extra Comarca de Caldas

O presidente da Deputación de Pontevedra, Luis López, salienta os 4,5 millóns de euros mobilizados este ano a través do Plan Provincia Extraordinaria Plan Extra nos sete concellos da comarca de Caldas. O mandatario provincial inicia en Moraña unha serie de encontros comarcais para facer balance dos proxectos postos en marcha ao abeiro da primeira convocatoria deste novidoso programa que, dotado con 38M€ de euros de orzamento, atendeu o 100 % das solicitudes presentadas beneficiando aos 59 concellos de menos 50.000 habitantes da provincia. “Este proxecto é moito máis ca un simple plan extraordinario de investimentos nos concellos. É un proxecto de provincia no que os concellos achegan as ideas e a Deputación, os recursos para executalas, moitas delas ao 100 %”, definiu Luis López a vocación dun plan que xa ten en marcha a súa segunda convocatoria, que volver ser un éxito absoluto de concorrencia.

No Multiusos de Moraña, diante de rexedores, concelleiros e representantes do tecido veciñal dos sete concellos —Caldas, Catoira, Cuntis, Moraña, Pontecesures, Portas e Valga— que integran a comarca de Caldas, o presidente da Deputación puxo o foco no carácter estratéxico e transformador dos sete proxectos que se están a executar xa ao abeiro deste Plan Extra, do papel da Deputación para financiar a maior parte das obras, o 100 % en moitos casos; e na lealdade institucional do executivo provincial para respectar a autonomía dos gobernos municipais á hora de decidir os proxectos a desenvolver. “Co Plan Extra a autonomía dos concellos acada unha nova dimensión ao dotar á Deputación das ferramentas necesarias para facer realidade esa obra tan necesaria e que tantos anos estaba agardando a súa oportunidade nun caixón. Falamos dun proxecto global para os 59 concellos pequenos e medianos, pero todos extraordinarios; que nós convertemos en estratéxico para unha provincia extraordinaria”, afirmou López.

Entre os proxectos beneficiarios das subvencións deste Plan Extra na comarca de Caldas está o da reordenación da contorna da Carballeira de Santa Lucía presentado polo Concello de Moraña cun orzamento de 450.000€ e que recibe unha subvención por parte do organismo provincial de 383.000€. Tamén o da mellora da mobilidade peonil no Campo da Torre proposto polo Concello de Caldas ao que a Deputación achega 630.000€ dun total de 840.000€. En Valga, a administración que preside Luis López aporta 700.000€ para o acondicionamento da zona norte da Lagoa de Porto Piñeiro, valorada en 902.000€. Nestes casos, os concellos completan cada un dos orzamentos con fondos propios ou con subvencións doutras administracións porque “premiamos a capacidade dos gobernos locais para conseguir recursos doutras administración, sen ningún tipo de cláusula que os penalicen”, puntualizou López.

O +Provincia complementa os investimentos

Sen embargo, noutros casos a Deputación achega o 100% dos investimentos. “A posibilidade de combinar os fondos dos plans +Provincia é do Plan Extra é unha mostra desa flexibilidade e autonomía que propoñemos desde a Deputación e á que recorreron moitos rexedores para financiar as súas obras”, puntualizou Luis López antes entrar ao detalle dos proxectos impulsados a través deste mecanismo. En Pontecesures, os 436.400 euros da mellora da Rúa Carlos Maside son financiados totalmente pola Deputación, igual que 552.000€ para a construción das piscinas descubertas e dun edificio polivalente en Cuntis ou os 317.700€ para a rehabilitación do edificio da escola de música de Portas. Mentres que no caso de Catoira, o proxecto para a conexión peonil do centro da vila cos enclaves turísticos de Pedras Miúdas reciben un total de 540.000€ da combinación dos fondos do Plan Extra (500.000€) e do +Provincia (40.000€) que completa o Concello cunha aportación de 170.000€ de fondos propios.

En suma, a primeira convocatoria do Plan Extra da Deputación serviu para mobilizar un total de 4,5 millóns de euros nos sete concellos da comarca de Caldas, dos que o organismo provincial achega 3,85 millóns. Un revulsivo que terá continuidade o vindeiro ano, porque a segunda convocatoria do Plan Extra vén de pechar recentemente o prazo de presentación de solicitudes e supuxo novamente un completo éxito de participación. “Unha nova demostración da cantidade de proxectos ambiciosos e creativos que os concellos teñen preparados para executar en canto teñen a oportunidade”, dixo López, quen adiantou que no caso da comarca de Caldas inclúen un conxunto de sete propostas que suman un investimento total de 4,55M€ que se atopan xa en fase de valoración.

 Balance do Plan Extra Comarca de Caldas

Compromiso co rural

A colaboración da Deputación cos concellos pequenos e medianos da provincia resulta crucial para executar proxectos estratéxicos que teñen o obxectivo de mellorar as infraestruturas e os servizos para mellorar a calidade de vida da veciñanza que vive nestes municipios, moitos deles enclavados en contornas rurais e afectados polo reto demográfico. Con todo, a achega do organismo que preside Luis López non se limita unicamente á execución deste tipo de proxectos, tamén promove a actividade cultural, social ou turística a través de iniciativas de todo tipo.

“Escoller Moraña para organizar este encontro é moi pertinente”, declarou o presidente para contextualizar a celebración deste encontro nun concello de interior e carácter rural que representa o compromiso da Deputación co rural, que se promociona na campaña de Turismo “Cando Volves?”, na programación de eventos culturais de calidade ao abeiro de plans como o +Escénicas ou o +Música e na organización de eventos deportivos de ámbito nacional e internacional, ademais do esforzo investidos que deixará 128M€ nos 59 concellos pequenos e medianos da provincia a través dos plans de cooperación +Provincia, Plan Extraordinario de Infraestruturas Deportivas e Plan Extra. “Esta é unha provincia de 61 concellos cos que estamos comprometidos en todo, con toda a forza da que dispoñemos”, concluíu o presidente Luis López. 

Deputación de Pontevedra

O Baixo Ulla busca veciños para recuperar a súa toponimia.

Valga é un dos municipios peor documentados na Galicia Nomeada, iniciativa que busca conservar a microtoponimia galega

Galicia Nomeada é un proxecto posto en marcha pola Real Academia Galega co apoio da Xunta que tenta servir de enciclopedia dixital da microtoponimia galega. Isto é, os nomes de entidades de poboación menores —barrios ou lugares— que van máis ao miúdo no territorio que a nomenclatura oficial —os nomes de concellos e parroquias—. A riqueza do noso país no ámbito da toponimia é tal que se calcula que existen uns 2 millóns de microtopónimos que perviven na memoria dos galegos e galegas, pero que corren o risco de se perder se non son rexistrados. De aí a importancia desta plataforma que, ademais de recollelos, permite a súa consulta aberta e tenta xeolocalizalos e poñelos nun mapa.

O proxecto respira grazas ás achegas dos veciños oriundos de cada zona, que poden rexistrar de maneira libre os topónimos dos que teñen coñecemento. Neste sentido, os concellos do Baixo Ulla son algúns dos que menos participación rexistran a día de hoxe nas provincias de Pontevedra e A Coruña. Na marxe sur do río, o caso de Valga é o menos documentado, con solo 106 topónimos rexistrados, fronte os 445 de Pontecesures ou aos 1.536 de Catoira. Por iso a asociación cultural Os Penoucos fai un chamamento á veciñanza destes municipios, e en particular aos de Valga e Dodro —en similar situación, con so 156 achegas—, para colaborar na conservación dos nomes da contorna.

Co gallo de animar a participación, o venres 14, ás sete da tarde, a casa-museo de Rosalía de Castro acollerá unha charla a cargo de Vicente Feijoo Ares, especialista en toponimia da Real Academia Galega, baixo o nome «A plataforma Galicia Nomeada. Un recurso dixital para salvagardar, divulgar e investigar a toponimia galega», na que se dará a coñecer mellor a iniciativa.

La Voz de Galicia

Los tres carballos de don Avelino.

Pontecesures cumple cien años marcados por el Ulla, la lamprea, el tren, la Nestlé y Chanteclair

Luis Álvarez fue el primer alcalde nacionalista de Pontecesures. En abril del año 2000, cuando se cumplían 75 años de la fundación del pueblo, Álvarez recordaba sus años de escuela con el profesor Avelino Pousa Antelo (A Baña, 1914; Teo, 2012). El ilustre galleguista, intelectual, escritor, defensor incansable del agro gallego y presidente de la Fundación Castelao y del Partido Galeguista, les enseñaba en clase y en plena dictadura a cantar el himno gallego. «Pero cantade baixiño», les rogaba prudente. El día que murió Franco, don Avelino no explicó a los niños los pormenores del suceso, simplemente los llevó al patio del colegio y sembraron tres carballos simbólicos, que luego crecieron a la par que Pontecesures.

El año que murió Franco y Pouso Antelo plantó los carballos, Pontecesures cumplía medio siglo de existencia. Tenía entonces 2.700 habitantes. En 1925, año de su fundación, contaba con 900 vecinos. Hoy supera los 3.000 (3.088 según el censo de 2024) y se cumplen 100 años desde que las fuerzas vivas del núcleo más dinámico y urbano del entonces extenso municipio de Valga, donde vivía la burguesía, donde más dinero se movía y el comercio parecía más boyante, consiguieron un objetivo largamente acariciado: independizarse de Valga y crear un nuevo concello.

Al tiempo que los tres carballos de don Avelino enraizaban y buscaban el cielo, la democracia se instauraba en España y también llegaba a Pontecesures. Sin embargo, los cesureños decidieron que no querían cambiar de alcalde y, en las primeras elecciones municipales, votaron a quien los gobernaba desde 1970, en plena dictadura. Ese alcalde se llamaba José Piñeiro Ares y era trabajador por cuenta ajena, maestro, aunque no ejercía, escritor y cronista de la villa desde 1953. Era un personaje muy singular que reconocía haber pasado del dedo al voto. No cobraba por el cargo y su sueño era que el estuario del Ulla se convirtiera en un estuario como el de Hamburgo.

Piñeiro Ares gobernó en Pontecesures desde 1970 hasta 1995, la cuarta parte de la historia del pueblo. Fue un mandatario peleón y, digamos, ocurrente. En 1991, polemizó con Jesús Villamor, alcalde de Padrón, al organizar en Cesures unas fiestas de Pascua al tiempo que la tradicional y multitudinaria Pascua de Padrón. Se dijeron de todo y Piñeiro cedió, pero se reinventó organizando, antes del domingo festivo padronés, 15 días de festejos que culminaron con la I Festa dos Ovos con Chourizo y la actuación estelar de Marianico el Corto. Corrieron ríos de tinta y un aluvión de artículos avergonzándose de aquel casticismo bizarro, que ahondaba en la herida provocada por la contratación, unos meses antes, de Regina dos Santos, mito erótico del patriarcado machista.

De los huevos a la lamprea

Desde que Piñeiro dejó la alcaldía, Cesures ha sido gobernado ocho años por Independientes de Pontecesures, cuatro años por el Partido Popular y 18 por el BNG, que hoy ostenta la alcaldía en las manos de Maite Tocino Barreiro. Con el cambio de alcaldía, se desterraron del imaginario festivo cesureño los huevos y las sartenes para sustituirlas por las más lógicas cazuelas donde se guisan las lampreas. Fue así como, coincidiendo con el 75 aniversario de la creación del municipio de Pontecesures, se celebró una Festa da Lamprea, que aún perdura, en la que se repartieron novecientas raciones y la hostelería local disfrutó de un lleno apoteósico en el municipio que, el año 2000, tenía más bares por habitantes de la provincia de Pontevedra: uno por cada 62 cesureños.

Entre 2019 y 2023, el alcalde de Pontecesures fue el popular Juan Manuel Vidal Seage, un caballero comedido y ecuánime que publicaba hace unos días en La Voz un artículo recordando el centenario de su pueblo y señalando sus «sinais de identidade, desde o río Ulla ata a Nestlé, orixe dun modelo urbano singular que coadxuvou moito na nosa independencia, pasando polo churro ou a lamprea, entre moitas outras».

En ese modelo urbano singular ha tenido mucha importancia el ferrocarril. Durante años, un paso a nivel marcaba la vida en la localidad. Cuando Cesures cumplía 75 años, 44 convoyes ferroviarios, más esporádicos mercancías, cruzaban la villa cada día y la paralizaban. Las primeras barreras bajadas y los primeros atascos se producían a las seis y media de la mañana y los últimos, a las doce de la noche.

Entre esas «moitas outras» señas de identidad evocadas por Vidal Seage, hay una muy popular y por la que media Galicia conoce Pontecesures: la discoteca Chanteclair. Inaugurada en 1979, esta sala de fiestas, cuyo nombre está inspirado en el de un popular cabaré libanés, atrae desde su inauguración a miles de jóvenes gallegos. Allí triunfaban Pepe Garalva (Lugo, 1929-2015) con sus misses, inolvidable el título de Miss Cacaolat, y el finado Manolo Escobar con su carro. Nunca olvidaré la noche que lo entrevisté en su camerino mientras comía un bocadillo de mortadela y Piñeiro Ares rumiaba los gastos del concierto por la discoteca.

Cesures crece en su centenario; Chanteclair se acerca al cincuentenario más moderna que nunca (las entradas se venden en El Corte Inglés, seis líneas de autobuses la unen con decenas de aldeas y ciudades cada fin de semana, cuenta con 25 zonas VIP y los tres carballos de don Avelino son la rúbrica lírica a cien años de historia.

J.R. Alonso de la Torre

La Voz de Galicia

La ‘Festa do Cabaso’ vuelve un año más a la Casa Vella de Valga.

La cita, que ya se ha convertido en una tradición del local, ofrecerá música, pinchos y “cabasos a fartar” desde las 23 horas.

Festa do Cabaso
Festa do Cabaso.

La Casa Vella, en Campaña (Valga), celebra mañana una nueva edición de su tradicional ‘Festa do Cabaso’, una cita que lleva años manteniendo viva una costumbre local festiva como es la celebración del Samaín. 

La fiesta arrancará a las once de la noche y contará con la actuación musical del grupo compostelano Pito de Pikasso, además de pinchos y “cabasos a fartar”.

El propietario del local subraya la importancia de conservar el nombre original. “Recalco o de Cabaso con S polo rollo de poñelo agora todo en inglés. Nos queremos que se chame cabaso como se lle chamou toda a vida”, explica. 

“Se queres somos pioneiros porque isto do Halloween é unha cousa moderna, e agora se está recuperando a palabra Samaín, pero nós temos un cabaso e facemos a festa en honor ao cabaso que significa que se acaba o verán e chega o inverno”, apuntan desde el local valgués. 

Como cada año, el cabaso se colocará en un altar con una vela en el interior para homenajear y reivindicar así una tradición propia, que ellos vinculan al cambio de estación y la llegada del invierno. 

Diario de Arousa

Valga inaugura la obra de supresión de dos pasos a nivel en Carracido.

El objetivo que persigue, junto a Adif, es eliminar los dos últimos cruces del municipio en los próximos tres años.

Autoridades durante la inauguración de la obra de supresión de dos pasos a nivel en Valga
Autoridades durante la inauguración de la obra de supresión de dos pasos a nivel en Valga.

Valga inaugura la obra de supresión de dos pasos a nivel ubicados en los cruces con los caminos de Castiñeiras y Carracido. Una obra histórica para el municipio en la que Adif invirtió 3,5 millones de euros y que es solo un paso más para erradicar los 34 pasos a nivel que a día de hoy aún se encuentran en la provincia, dos de ellos en Valga.

Al acto de inauguración acudieron el subdirector de Pasos a Nivel e Instalaciones de Protección y Seguridad de Adif, Roberto Muela; el jefe de Supresión de Pasos a Nivel, David Arenas; el alcalde de Valga, José María Bello Maneiro; el director de las obras, Diego Alonso y la directora del Área de Fomento en Galicia, Ana Quintairos.

Muela confirmó que en Valga, tras la ejecución de estas obras, solo quedan dos pasos a nivel en los que dice, “también estamos trabajando para eliminarlos”.

En 2007 tres personas murieron arrolladas por un tren en Valga

Tras la supresión de dos pasos a nivel en Valga, las autoridades que acudieron a la inauguración de la obra no pudieron evitar recordar el accidente que en el año 2007 acabó con la vida de tres personas que fueron arrolladas por un tren en este mismo municipio. Desde Adif destacaron la necesidad de aportar por la seguridad y “permitir a los vecinos cruzar sin arriesgar sus vidas”.

Para ello es necesario presentar estas soluciones ante el Pleno para posteriormente trabajar en la elaboración de los proyectos de construcción, pero todo esto con vistas a liberar a Valga de estos cruces ferroviarios. “Lo que queremos es poder decir dentro de 3 años que el concello de Valga esta limpio de pasos a nivel”, apunta Muela.

Zona en la que se han eliminado los pasos a nivel
Zona en la que se han eliminado los pasos a nivel.

Por su parte, Abel Losada recalcó que “deuse resposta así a unha demanda histórica de Valga e, sobre todo, apostouse pola seguridade dando un paso moi significativo no camiño á erradicación total dos 34 pasos a nivel que aínda quedan na provincia”.

El papel del Concello

Además, Losada también agradeció la colaboración entre Adif y el Concello, que fue clave para llevar adelante este proyecto gracias a su trabajo de expropiación de terrenos para la obra.

El mismo alcalde, Bello Maneiro, reconoció el trabajo del Ministerio y agradeció esta colaboración que permite avanzar en una red ferroviaria segura. “O Concello foi o que fixo a xestión e pagou ou terrrenos, pero o resto foi todo parte do Ministerio e Adif”, recalcó.

Maneiro insistió en que el próximo objetivo es eliminar los dos últimos pasos a nivel, uno con límite en Pontecesures y otro con Catoira. “Queremos garantizar ao 100% a seguridade vial no trazado”, apuntó refiriéndose no solo a vecinos, sino también a peregrinos que pasan por ese mismo tramo. 

Diario de Arousa

Los talleres de FP del Instituto de Valga recibirán 200.000 euros para mejoras en ventilación.

Esta actuación está incluida en los presupuestos de 2026 y la Xunta prevé licitar la obra a lo largo del próximo año

Román Rodríguez visita el Instituto Plurilingüe de Valga
Román Rodríguez visita el Instituto Plurilingüe de Valga.

El conselleiro de Educación, Román Rodríguez, anuncia en el Instituto Plurilingüe de Valga la nueva inversión de más de 200.000 euros para mejorar los talleres de FP. Una actuación incluida en los presupuestos  de 2026.

“Con esta medida buscamos incrementar a seguridade dos talleres de soldadura, garantir o bo funcionamento de todos os equipos e mellorar a eficiencia enerxética das instalacións”, explicó.

La intervención contempla la instalación de ventilación de gases, para lo que será necesario desmontar por completo las instalaciones de ventilación actual e instalar los nuevos extractores, conductos y brazos de aspiración. La previsión de la Xunta es licitar la obra a lo largo de 2026.

“Continuamos renovando as instalacións e equipamentos da FP galega, unhas ensinanzas que son un referente de calidade e que non paran de medrar. De feito, este curso bateron un récord histórico de 71.229 estudantes”, destacó el conselleiro, ensalzando el dinamismo de este centro valgués que cuenta con 228 alumnos matriculados en ciclos formativos.

Rodríguez también recalcó que esta nueva actuación eleva a cerca de 500.000 euros la inversión en este centro. Además recordó que ya en 2021 llevaron a cabo mejoras  sectoriales para colocar una nueva cubierta para el patio, entre otras mejoras.

También este año se colocó un aula móvil para 12 alumnos del ciclo de FP básica en Agrojardinaría y composiciones florales.

Diario de Arousa